Ảo tưởng
Miss Bruce là một cư dân lâu năm của khu Quartier [1]. Suốt bảy năm cô sống ở đó, trong một căn gác nhỏ trên tầng năm. Cô từng vẽ chân dung, đôi khi còn đem tranh đi triển lãm ở Salon. Cô đôi lúc bán được một bức tranh - thành tựu đáng kể đối với Montparnasse, nhưng dễ hiểu, tôi tin rằng cô có đầu óc, nhưng không có thừa, dù tôi cũng chẳng rành mấy chuyện ấy.
Cô là một phụ nữ cao, gầy, với khung xương, bàn tay và bàn chân to. Người ta dễ tưởng cô là tấm gương sáng về sức mạnh của phẩm cách và kỷ luật - phẩm cách và kỷ luật Anh. Sau bảy năm ở Paris cô hoàn toàn không bị chạm tới, không bị ảnh hưởng bởi bất cứ thứ gì mang hơi hướng cuồng nhiệt, có nét ngoại lai hoặc không lành mạnh. Xung quanh cô phần lớn người ta tôn thờ cái đẹp và sùng bái tình yêu thể xác: cô chỉ nhìn mọi thứ bằng ánh mắt lành mạnh, tỉnh táo rồi gạt chúng ra khỏi các ý nghĩ… giống như một tảng đá kiên định giữa những đợt sóng xanh bất lực vỗ quanh.
Khi những người phụ nữ xinh đẹp đi ngang qua trên phố hoặc ngồi gần cô trong quán ăn, cô sẽ quan sát họ bằng con mắt của một hoạ sĩ rồi buông ra lời phê bình chừng mực. Cô không tỏ ra chút tò mò hay ghen tị nào. Còn về những người khác, những petites femmes, bận rộn soi gương trong túi xách rồi bồn chồn dò xét xung quanh qua lớp mi kẻ đậm: “Thật tội nghiệp cho họ!” Miss Bruce sẽ nói. Không theo lối cứng rắn mà khoan dung, thản nhiên; thực ra còn mang âm điệu rất quý ông... Những con người bé nhỏ đáng thương ấy!
Cô lúc nào cũng ăn mặc gọn gàng: mùa hè mắc chiếc váy serge giản dị, mùa đông vận bộ tweed chỉnh tề, đi giày nâu gót thấp và mang vớ bông. Khi đi dự tiệc, cô mặc một chiếc váy đen bằng crêpe de chine, cắt may vừa khéo, đủ đẹp nhưng không đến mức lộng lẫy.
Thật ra Miss Bruce là một người phụ nữ vô cùng đứng đắn, dễ mến.
Cô chỉ thoa chút phấn lên mũi như một sự nhượng bộ dành cho Paris; còn lại gương mặt cô sáng lên trong ánh nắng hoặc dưới đèn điện, tùy lúc, với làn da sạch sẽ, bóng nhẹ sau khi rửa kỹ và lấm tấm vài nốt tàn nhang dễ mến.
Cô, dĩ nhiên, cũng như hầu hết các họa sĩ người Anh và Mỹ ở Paris, có một khoản thu nhập riêng - một khoản khá đáng kể, tôi tin chắc. Cô quen biết hầu hết mọi người nhưng không thân thiết với ai. Chúng tôi dùng bữa tối và bữa trưa cùng nhau, thỉnh thoảng, trong hai năm, song tôi vẫn chỉ biết vẻ bề ngoài của Miss Bruce - điềm tĩnh, tỉnh táo và gọn gàng rất Anh.
Hôm ấy chúng tôi có hẹn vào một buổi chiều nóng nực và nắng gắt, tôi đến để gặp cô vào khoảng ba giờ. Tôi được đón bởi người gác cổng trông hết sức bối rối.
Mademoiselle đã nằm liệt giường một ngày, thì, bất ngờ, lúc tám giờ tối cơn đau trở nên dữ dội. Người giúp việc, bà Pichon, đã ở bên cô cả ngày cùng người gác cổng sốt sắng bàn bạc rồi vội vã gọi bác sĩ và, theo lời khuyên của ông ta, họ đưa cô đến Bệnh viện Anh bằng xe cứu thương.
“Cô ấy chẳng mang theo gì hết,” người giúp việc nói, một người đàn bà gầy gò và nói nhiều. “Chẳng mang theo gì cả, pauvre Mademoiselle .” Nếu Madame - tức là tôi - chịu khó lên xưởng vẽ, thì chìa khoá đây. Tôi đi theo bà Pichon lên cầu thang. Tôi phải đến gặp Miss Bruce ngay và mang cho cô ít đồ dùng. Cô cần ít nhất vài bộ đồ ngủ, lược và bàn chải.
“Chìa khóa tủ áo của Mademoiselle,” bà Pichon ẩn ý, đồng thời liếc tôi khó hiểu, “trong ngăn kéo nhỏ này. À, les voilà!”
Tôi cảm ơn bà theo lối muốn nhanh kết thúc câu chuyện. Madame Pichon là kiểu người tôi vốn không ưa, tôi kiên quyết nhìn bà chậm rãi bước ra cửa, cố khơi chuyện, rồi cuối cùng, đầy miễn cưỡng, biến mất. Sau đó tôi quay lại chiếc tủ quần áo lớn, vuông vức, chắc chắn bằng gỗ cũ sẫm màu, rất hợp với những chiếc áo khoác và váy dày dặn, cứng cáp của Miss Bruce. Thật ra phần lớn nội thất của cô đều lớn và vuông vức. Có lẽ một phần bản tính khiến cô coi trọng sự vững chãi và giá trị hơn vẻ duyên dáng hay mộng tưởng. Ổ khóa khá cứng, nhưng cuối cùng tôi cũng xoay được.
“Lạy Chúa!” tôi buột miệng. Rồi, quá đỗi ngạc nhiên, tôi ngồi thụp xuống ghế và nói: “Ôi, một phụ nữ kỳ lạ!”
Bởi vì khi mở tủ áo của Miss Bruce ra, ta thấy một rực rỡ sắc màu, một hỗn độn những tấm lụa mềm mại... tất tật những gì không ai ngờ tới.
Ở giữa, vị trí trang trọng nhất, treo một chiếc váy dạ hội có sắc vàng cổ tuyệt đẹp; bên cạnh treo một chiếc váy khác màu lửa; có hai chiếc váy đen, một chiếc điểm bạc, chiếc còn lại thêu hoa văn bằng chỉ xanh lục và lam. Còn có một chiếc váy kẻ caro đen trắng kèm thắt lưng điệu đà, một chiếc crêpe de chine in hoa - thật sự in hoa! - rồi cả một bộ đồ lễ hội trang trí mặt nạ; và sau cùng, một đống, đúng là một đống rối rắm những màu sắc của vải đủ loại.
Trong thoáng chốc, tôi nghĩ đến chứng ăn cắp vặt rồi lập tức gạt phăng ý ấy. Vậy những bộ váy này dành cho người mẫu ư? Vô lý! Ai lại chi cả ngàn franc để sắm váy cho người mẫu chứ... Dù sao ở đây cũng chẳng có chiếc áo ngủ nào cả.
Khi tôi đang quét mắt, phân vân, tôi thấy ở góc phòng để một chiếc hộp không nắp. Bên trong là một dãy các hộp nhỏ xếp gọn gàng: Rouge Fascination, Rouge Mandarine, Rouge Andalouse; vài loại phấn, chì kẻ mắt và đồ chuốt mi - bộ trang điểm hoàn chỉnh cho một Manon Lescaut đang độ chớm nở. Không thiếu thứ gì: còn có cả nước hoa.
Tôi vội vàng đóng cửa. Tôi không có quyền nhìn hay đoán. Nhưng tôi đã đoán. Tôi biết. Khi tôi mở cánh cửa tủ còn lại và lục tìm những bộ đồ ngủ, tôi đã biết tất tật: Miss Bruce, mỗi lần đi ngang qua cửa hiệu, mang trong mình cơn đói triền miên được xinh đẹp cùng cơn khát được yêu, đó là lời nguyền của Eva, giấu kín tài tình dưới lớp váy áo gọn gàng, có phần bị đè nén, có phần không được nhận ra.
Miss Bruce đã nhìn thấy một chiếc váy và chợt nghĩ: trong chiếc váy ấy có lẽ… Và, ngay sau đó: sao lại không? Thế là cô bước vào cửa hiệu, mặt ửng đỏ, hỏi giá. Đó là lần đầu tiên: một sự tình cờ, một cơn bốc đồng.
Chiếc váy hẳn đã khiến cô thất vọng, nhưng vẫn đủ đẹp, đủ vừa vặn để dụ dỗ cô. Kể từ đó cuộc tìm kiếm bắt đầu, một chiếc Vát Hoàn Hảo, đẹp đẽ, tôn dáng, có thể diện được. Và cuối cùng, một cuộc kiếm tìm Ảo tưởng - một cơn khát, gần như khoái trá; những dòng nước vụng trộm và miếng bánh ăn trong lén lút của đời Miss Bruce.
Khoảnh khắc kỳ diệu biết bao! Khi chiếc váy mới được mang đến và hiện ra, rạng rỡ và duyên dáng, từ trong lớp giấy mỏng.
“Hãy mặc tôi đi, hãy ban cho tôi sự sống,” dường như nó nói với cô, “và tôi sẽ gắng sức vì cô!”
Và trước hết, không phải không khéo - vì cô vốn là họa sĩ chân dung - Miss Bruce sẽ thoa phấn, đánh Rouge Fascination, thoa son lên môi, cuối cùng là mặc chiếc váy. Rồi cô sẽ nhìn vào gương - thấy một người khác. Đêm ấy cô say ngủ với hơi ấm rạng rỡ trong tim. Chẳng có gì bất khả, cái đẹp và mọi thứ cái đẹp mang lại. Nó ở ngay trong tầm tay, chỉ cần dám với đến. Nhưng bằng cách nào đó cô không dám, vào buổi sáng hôm sau.
Tôi biết ơn vơ lấy chồng áo ngủ và ngồi xuống, lòng ngổn ngang. Tôi biết cô hẳn ghét việc tôi nhìn thấy những chiếc váy: bà Pichon thế nào cũng sẽ tọc mạch việc tôi đã mở tủ. Nhưng cô ấy cần đồ ngủ. Tôi bước tới khóa cánh tủ và bất chợt một sự thương hại vô lý dâng lên dành cho những thứ đồ xinh đẹp bên trong. Tôi tưởng tượng chúng, khẽ nhún đôi vai lụa, xào xạc, thầm thì về anglaise đã cả gan mua để rồi kết án chúng sống trong bóng tối… Và tôi lại mở cửa tủ lần nữa.
Chiếc váy vàng trông có vẻ độc địa, buông thõng trên móc áo; những chiếc váy đen u uất, chỉ có chiếc váy hoa nhí sặc sỡ dường đang đợi thân hình mềm mại cùng các chuyển động sẽ thổi vào nó sự sống.
Khi tôi gặp Miss Bruce sau một tuần, tôi thấy cô nằm yên, sạch sẽ, điềm tĩnh và chừng mực trong phòng bệnh lớn, một bệnh nhân viêm ruột thừa. Họ chữa trị cho cô và hai hay ba tuần sau chúng tôi lại cùng ăn tối ở nhà hàng quen. Đến lúc uống cà phê cô bỗng hỏi: “Chắc cô đã để ý thấy bộ sưu tập váy của tôi rồi. Sao tôi lại không được sưu tầm váy chứ? Chúng mê hoặc tôi. Màu sắc và tất tật. Lắm lúc thật tinh xảo!”
Dĩ nhiên, cô nói thêm, cẩn thận nhìn chăm chú bức tranh treo trên đầu tôi mà theo trông rất tệ: “Tôi không dại mà mặc chúng đâu… Chúng đáng ra phải được mặc, tôi nghĩ vậy.”
Một cô gái tròn trịa, tóc sẫm ngồi gần đó, nhìn sâu vào mắt người bạn trai phốp pháp có làn da ngăm giống mình rồi châm điếu thuốc bằng chuyển động có phần kiểu cách của một người vốn không hút thuốc.
“Bàn tay và cánh tay không tệ, cô gái đó,” Miss Bruce cất lời trong cung cách lịch thiệp của một quý ông.
Chú thích:
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét